Kara Camii

Nevşehir Merkez Raşit Bey Mahallesi’nde, Eski Konak Sokak ile Kara Camii Sokağı’nın kesiştiği noktada yer alan Kara Camii, 1716 yılında inşa edilmiş önemli bir tarihî yapıdır. Düzgün kesme taşlarla, şaşırtmalı teknik kullanılarak yapılan cami; plan düzeni, kitabeleri, taş işçiliği ve mimari özellikleriyle inşa edildiği dönemin karakterini günümüze taşıyan eserlerden biridir.

Bir avlu içerisinde bulunan caminin basık kemerli avlu giriş kapısı üzerinde oldukça büyük bir mermer kitabe levhası yer almaktadır. Nem nedeniyle yüzeyinde kabarmalar meydana gelen levhada on iki satırlık Osmanlıca kitabe bulunmaktadır. Harime girişi sağlayan kapının üzerinde ise koyu renkli mermer üzerine dört sütun hâlinde düzenlenmiş yedi satırlık ikinci bir Osmanlıca kitabe yer alır.

Caminin kuzeyinde üç bölümlü son cemaat yeri bulunmaktadır. İki oval paye üzerine çift yönlü kemerlerle oluşturulan bu bölümün her bir birimi pandantif geçişli kubbelerle örtülmüştür. Son cemaat yerinin batı duvarında minareye çıkışı sağlayan merdiven bulunmaktadır.

Yapının kare kaideli ve silindirik gövdeli minaresi, özellikle şerefe altında bulunan bitkisel bezemeleriyle dikkat çeker. Minarenin soğan kubbe biçimindeki külahı da Kara Camii'nin özgün mimari özelliklerinden biridir.

Caminin ana ibadet mekânı olan harim yaklaşık kare planlıdır ve pandantif geçişli bir kubbeyle örtülüdür. Kubbe sekizgen bir kasnak üzerine oturmaktadır. Harimin batı bölümünde kare plan düzeninden ayrılarak oluşturulmuş bir eyvan bulunmaktadır.

Bu eyvanın batı duvarındaki kapı, Kara Camii'nin geçmişine ilişkin önemli bir başka mekâna açılmaktadır. Buradan, 1716 tarihli cami inşa edilmeden önce mescit olarak kullanılan kayaya oyma düzensiz planlı bölüme geçilmektedir. Daha sonraki dönemde odun deposu olarak kullanılan bu kaya oyma mekân, aynı alandaki ibadet kullanımının bugünkü Kara Camii'nin inşasından daha eskiye uzandığını göstermesi bakımından önemlidir.

Caminin mihrabı ve minberi taştan yapılmıştır. Kubbe ve örtü sistemi dışarıdan kurşunla kaplanmıştır. Caminin avlusunun batı duvarında ayrıca sivri kemerli bir niş içerisinde, günümüzde kullanılmayan tarihî bir çeşme bulunmaktadır. Çeşmenin musluk taşı üzerinde iki üçgenin birleşmesiyle meydana getirilen altı kollu yıldız kompozisyonu dikkat çekmektedir.

Kara Camii; 1716 tarihli taş mimarisi, Osmanlıca kitabeleri, kubbeli son cemaat yeri, karakteristik minaresi, taş mihrap ve minberi ile bünyesinde korunan daha eski kaya oyma mescit bölümü sayesinde Nevşehir'in tarihî ve mimari mirasının önemli yapılarından biridir.