Kudüs - Mescid-i Aksa

Mescid-i Aksa, Kudüs’te bulunan ve İslam dünyasında en kutsal mekânlardan biri kabul edilen büyük bir ibadet alanıdır. Müslümanlar için Mekke’deki Mescid-i Haram ve Medine’deki Mescid-i Nebevi’den sonra üçüncü en kutsal mescittir. “Aksa” kelimesi “en uzak” anlamına gelir ve bu isim, İslam inancındaki İsra ve Miraç olayıyla bağlantılıdır.

İslam geleneğine göre Mescid-i Aksa’nın ilk temelleri Hz. Süleyman tarafından atılmıştır ve bu yüzden bazı kaynaklarda “Mescid-i Süleyman” olarak da anılır. Kur’an’da geçen Kur'an-ı Kerim ayetlerinin tefsirlerinde, Süleyman’ın bu mabedin inşasında insanlarla birlikte cinlerden de yararlandığı anlatılır. Rivayete göre Süleyman, asasına dayanmış halde vefat etmiş, ancak cinler onun öldüğünü fark etmeyip çalışmaya devam etmişlerdir; bu durum, asasının içten kurtlar tarafından yenilip kırılmasıyla anlaşılmıştır.

Mescid-i Aksa’nın İslam’daki en önemli özelliklerinden biri, Hz. Muhammed’in bir gece Mescid-i Haram’dan buraya getirildiğine inanılan İsra olayı ve buradan göğe yükseldiği kabul edilen Miraç ile bağlantılı olmasıdır. Kur’an’da bu olay anlatılırken Mescid-i Aksa’nın “çevresi mübarek kılınmış” bir yer olduğu ifade edilir. Bu nedenle Kudüs ve çevresi Müslümanlar için kutsal kabul edilir.

Tarih boyunca bu alan farklı dönemlerden geçmiştir. Roma döneminde (M.S. 70) bölgedeki eski mabed büyük ölçüde yıkılmıştır. Ancak kutsallığı devam etmiş, “Beytü’l-Makdis” adıyla anılmaya devam etmiştir. 638 yılında Hz. Ömer’in Kudüs’ü fethetmesinden sonra bu alanda bir mescit kurulmuş, daha sonra Abdülmelik bin Mervan ve oğlu Velid dönemlerinde genişletilerek bugünkü yapısına yakın hâle getirilmiştir. Aynı dönemde hemen yakınında yer alan Kubbetü's-Sahra da inşa edilmiştir; bu yapı çoğu zaman Mescid-i Aksa ile karıştırılır, ancak aslında farklı bir yapıdır.

Mescid-i Aksa sadece tek bir bina değil, geniş bir külliyeyi ifade eder. Bu alanın içinde camiler, avlular, medreseler ve çeşitli yapılar bulunur. Ayrıca buradaki duvarlardan biri, Yahudiler tarafından Ağlama Duvarı, Müslümanlar tarafından ise “Burak Duvarı” olarak adlandırılır.

Günümüzde Mescid-i Aksa, hem dini hem de tarihi ve siyasi açıdan büyük önem taşıyan bir mekândır. Müslümanlar için ibadet, ziyaret ve hac dışında özel bir değer taşır; aynı zamanda İslam tarihinin en eski ve en önemli merkezlerinden biri olarak kabul edilir.

Kudüs Projesi 360TR, STD24 ve Aykut İnce'nin katkılarıyla Hazırlandı.