Perseverance ile Keşif

Perseverance ve Van Zyl Overlook: Mars'ta 360° Panorama ve Gerçek Mars Sesleri

Perseverance: Mars 2020 Görevi

Perseverance, NASA'nın Mars 2020 görevi kapsamında geliştirilen robotik Mars keşif aracıdır. Rover, yaklaşık yedi aylık gezegenler arası yolculuğun ardından 18 Şubat 2021'de Jezero Krateri'ne başarıyla iniş yaptı. Perseverance'ın temel bilimsel amaçları arasında Mars'ın geçmişte yaşanabilir çevresel koşullara sahip olup olmadığını araştırmak, geçmiş mikrobiyal yaşama ait olabilecek izleri incelemek, gezegenin jeolojisini ve iklim geçmişini araştırmak ve gelecekte Dünya'ya getirilebilecek kaya ve toprak örneklerini toplamak bulunmaktadır. Perseverance aynı zamanda Mars'ın görüntüsünü ve sesini daha önce mümkün olmayan ayrıntılarla kaydetmek üzere geliştirilmiş çok sayıda bilimsel cihaz taşımaktadır. Bunlardan biri yüksek çözünürlüklü ve stereoskopik panoramalar oluşturabilen Mastcam-Z kamera sistemi, diğerleri ise Mars yüzeyindeki gerçek sesleri kaydedebilen mikrofon sistemleridir.

Jezero Krateri: Eski Bir Gölün İzleri

Perseverance'ın iniş bölgesi olan Jezero Krateri, Mars'ın geçmişinde sıvı su bulunmuş olabileceğine ilişkin güçlü jeolojik kanıtlar taşıyan önemli bölgelerden biridir. Bilim insanları Jezero Krateri'nin milyarlarca yıl önce bir göl barındırdığına ve buraya akan bir nehrin büyük bir delta sistemi oluşturduğuna ilişkin jeolojik izler belirlemiştir. Dünya'da nehir deltaları, suyun taşıdığı tortuların zaman içerisinde biriktiği ve geçmiş çevresel koşulların izlerinin korunabildiği önemli jeolojik yapılardır. Bu nedenle Jezero Krateri, Mars'ın geçmişte yaşanabilir çevresel koşullara sahip olup olmadığını araştırmak ve olası eski mikrobiyal yaşamın izlerini aramak açısından Perseverance görevinin temel araştırma bölgelerinden biri olarak seçilmiştir.

Van Zyl Overlook

Perseverance, Jezero Krateri'ndeki araştırmalarının ilk döneminde Van Zyl Overlook olarak adlandırılan konumda 13 gün boyunca kaldı. Bu noktanın görev açısından özel bir önemi vardı. Perseverance burada çevresindeki Mars yüzeyini görüntülerken aynı zamanda Ingenuity Mars Helikopteri'nin ilk uçuşlarını desteklemek ve gözlemlemek üzere konumlandırılmıştı. Bölgenin adı, NASA'nın Jet Propulsion Laboratory'de uzun yıllar görev yapan ve gezegen keşif çalışmalarına önemli katkılarda bulunan Jakob van Zyl anısına verilmiştir. Van Zyl Overlook böylece yalnızca bir Mars gözlem noktası değil, aynı zamanda başka bir gezegende gerçekleştirilen ilk kontrollü ve motorlu uçuşlara tanıklık edilen tarihsel bir konum haline gelmiştir.

Ingenuity: Başka Bir Gezegendeki İlk Motorlu Uçuş

Ingenuity, Perseverance'ın alt bölümünde Mars'a taşınan küçük ve deneysel bir helikopterdi. Görevin temel amacı klasik anlamda bilimsel araştırma yapmak değil, Mars'ın Dünya'ya kıyasla son derece ince atmosferinde kontrollü ve motorlu uçuş gerçekleştirmenin mümkün olduğunu göstermekti. Ingenuity, 19 Nisan 2021'de başka bir gezegende gerçekleştirilen ilk kontrollü ve motorlu uçuşu başarıyla tamamladı. Perseverance bu tarihsel uçuş döneminde Van Zyl Overlook'ta bulunuyor ve Ingenuity'nin faaliyetlerini gözlemliyordu. Bu nedenle Van Zyl Overlook, Mars keşif tarihinde hem yüzey araştırmaları hem de gezegenler arası havacılık teknolojisinin başlangıcı açısından özel bir yere sahiptir.

Mastcam-Z ile Van Zyl Overlook 360° Panoraması

Perseverance, Van Zyl Overlook'ta bulunduğu sırada üzerinde bulunan Mastcam-Z kamera sistemiyle çevresini kapsamlı biçimde görüntüledi. NASA tarafından “Mastcam-Z's 360-degree View of ‘Van Zyl Overlook’” adıyla yayımlanan çalışma, tek bir fotoğraf değildir. Çok sayıda yüksek çözünürlüklü görüntünün bir araya getirilmesiyle oluşturulmuş büyük bir panoramik mozaiktir. Panoramayı oluşturan görüntüler 15–26 Nisan 2021, yani Perseverance görevinin Sol 53–64 döneminde çekildi. NASA'nın panorama çalışması 992 ayrı Mastcam-Z görüntüsünden oluşturuldu. Kaynak panorama verisinin toplam çözünürlüğü yaklaşık 2,4 milyar piksel, başka bir ifadeyle yaklaşık 2,4 gigapiksel olarak belirtilmektedir. Bu olağanüstü çözünürlük, bilim insanlarının yalnızca genel Mars manzarasını incelemesine değil, uzak kaya ve yüzey oluşumlarını da yüksek ayrıntıyla değerlendirmesine olanak sağlamaktadır.

Mastcam-Z Görüntüleme Sistemi

Mastcam-Z, Perseverance'ın temel bilimsel görüntüleme sistemlerinden biridir. Rover'ın direği üzerinde bulunan iki kameradan oluşan sistem, Mars yüzeyinin stereoskopik olarak görüntülenmesini sağlar. Böylece aynı bölgenin iki farklı bakış açısından elde edilen görüntüleri kullanılarak arazi ve jeolojik yapıların derinliği hakkında bilgi edinilebilir. Mastcam-Z'nin önemli özelliklerinden biri zoom yapabilmesidir. Sistem hem geniş Mars manzaralarını panoramik olarak görüntüleyebilir hem de uzaktaki jeolojik oluşumları daha ayrıntılı biçimde inceleyebilir. Farklı dalga boylarında görüntüleme yapabilmesi de kayaların, toprağın ve diğer yüzey malzemelerinin bilimsel özelliklerinin değerlendirilmesine yardımcı olur.

Mars'tan Gerçek Ses Kayıtları

Perseverance görevinin Mars keşif tarihindeki önemli yeniliklerinden biri, Mars yüzeyindeki sesleri doğrudan mikrofonlarla kaydedebilmesidir. Sanal Turdaki ses, NASA'nın Perseverance keşif aracı tarafından 22 Şubat 2021'de Mars yüzeyinde kaydedilmiş gerçek bir ses kaydıdır. NASA, rover'ın arka plan seslerinin çıkarıldığı bu kaydı Van Zyl Overlook 360° video sunumunda kullanmıştır. Ses kaydı panorama görüntülerinden daha önce elde edilmiştir ve panoramanın çekildiği ana ait eş zamanlı bir kayıt değildir.

Panorama ile Mars Seslerinin Birlikte Sunulması

Van Zyl Overlook panoraması ile Perseverance tarafından kaydedilen Mars sesleri aynı Mars 2020 görevinin ve aynı genel Jezero Krateri çevresinin ürünleridir. Bununla birlikte bilimsel doğruluk açısından önemli bir ayrım bulunmaktadır. Bir ses kaydının panoramayı oluşturan belirli Mastcam-Z görüntüleriyle tam olarak aynı anda ve aynı noktada kaydedildiği NASA tarafından açıkça belirtilmediği sürece, bu ses “panoramanın orijinal sesi” olarak tanımlanmamalıdır. 360TR sunumunda kullanılan ses kayıtları bu nedenle Perseverance tarafından Mars yüzeyinde gerçekten kaydedilmiş sesler olarak tanımlanmaktadır. Bu yöntem, Mars yüzeyinin görsel ve işitsel olarak birlikte deneyimlenmesine olanak verirken kaynak ve bilimsel doğruluğun korunmasını sağlar.

Kaynaklar ve Görsel Kredileri

Orijinal görüntü : NASA/JPL-Caltech/ASU/MSSS
Görev : NASA Mars 2020 – Perseverance Rover
Görüntüleme sistemi : Mastcam-Z
NASA panorama başlığı : Mastcam-Z's 360-degree View of “Van Zyl Overlook”
Konum : Van Zyl Overlook, Jezero Crater, Mars
Görüntüleme dönemi : 15–26 April 2021 / Sols 53–64
Kaynak görüntü sayısı : 992 Mastcam-Z images
Ses Kaynağı :  NASA/JPL-Caltech – Perseverance Mars Mikrofon Kaydı
Ses Kayıt Tarihi : Şubat 22, 2021
Ses Kayıt Ortamı : NASA Mars 2020 Perseverance Keşif Aracı
NASA kaynak panorama verisi : Approximately 2.4 billion pixels / 2.4 gigapixels
Web ortamındaki kaynak görüntü : Approximately 23,265 × 5,165 pixels
360TR'de sunulan işlenmiş panorama : Approximately 450 million pixels / 450 megapixels
360° görüntü işleme, iyileştirme ve etkileşimli sunum : 360TR
 

 Kullanım, Kaynak ve Teknik İşleme Notu

Bu sunumda kullanılan orijinal Mars görüntüleri NASA/JPL-Caltech/ASU/MSSS kaynaklıdır. NASA tarafından yayımlanan Van Zyl Overlook görüntü verileri, 360TR tarafından panoramik düzenleme, görüntü işleme ve web tabanlı 360 derece etkileşimli sunuma uyarlama amacıyla işlenmiştir. Bu işlemler NASA'nın bilimsel görüntülerini geliştirme veya yeniden yorumlama amacı taşımamakta; yalnızca mevcut görsel verinin 360 derece sunum ortamına uygun teknik yapıya dönüştürülmesini amaçlamaktadır. NASA'nın kaynak panorama çalışmasına ilişkin 2,4 gigapiksel bilgisi ile 360TR'de görüntülenen panoramanın çözünürlüğü birbirinden farklıdır. Ziyaretçinin bu sunumda gördüğü işlenmiş 360° panorama yaklaşık 450 megapiksel çözünürlüğe sahiptir. Dolayısıyla 2,4 gigapiksel değeri NASA'nın kaynak panorama çalışmasını, yaklaşık 450 megapiksel değeri ise 360TR tarafından işlenerek ve 360° sunuma uyarlanarak hazırlanan bu sürümü ifade etmektedir.  Sunumda kullanılan Mars sesleri, NASA'nın Perseverance keşif aracı üzerindeki mikrofonlarla Mars yüzeyinde gerçekleştirdiği gerçek ses kayıtlarından seçilmektedir. NASA tarafından ayrıca doğrulanmadığı sürece bu seslerin panoramayı oluşturan görüntülerle tam olarak aynı anda kaydedildiği iddia edilmemektedir.